2021 yılında başlayan protokol kapsamında trafik polisleri, ticari veya şirket üzerine kayıtlı bir aracı durdurduğunda, sürücünün şirket sahibi olup olmadığına bakıyor. Eğer direksiyondaki kişi şirket sahibi değilse, polisin tabletinden SGK sorgusu yapılıyor. Sürücünün o iş yerinde sigortalı olmadığı anlaşılırsa, trafik cezası kesilmese bile durum tutanakla SGK'ya bildiriliyor.
TUTANAK SGK'YA GİTTİĞİ ANDA SAYAÇ İŞLİYOR
Polisin tuttuğu tutanakta; aracın plakası, nerede durdurulduğu ve direksiyondaki kişinin kimlik bilgileri yer alıyor. SGK denetmenleri bu tutanağı 'ihbar' kabul ederek şirketi mercek altına alıyor. Yapılan incelemede sürücünün sigortasız olduğu kesinleşirse, patrona 'neden sigortasız işçi çalıştırıyorsun?' denilerek ceza yağdırılıyor.
FATURA NEDEN BU KADAR KABARIK?
Kesilen ceza, basit bir trafik cezasının çok ötesinde. 5510 sayılı Kanun gereği, sigortasız işçi çalıştırmanın faturası kalem kalem artıyor:
- Giriş Bildirgesi Cezası: İşçinin işe girişi yapılmadığı için doğrudan 2 asgari ücret tutarında ceza kesiliyor (Yaklaşık 66 bin TL).
- Tekerrür Cezası: Eğer şirket bu hatayı bir yıl içinde tekrarlarsa, ceza katlanarak her işçi için asgari ücretin 5 katına (Yaklaşık 198 bin TL) çıkıyor.
- Belge ve Bordro Cezaları: Sigortasız çalışılan her ay için prim belgelerinin verilmemesi ve bordroda ismin olmaması nedeniyle ayrıca yarımşar asgari ücret ceza ekleniyor.
Yani tek bir trafik kontrolü, şirket sahibine yaklaşık 200 bin liralık bir mali yük getirebiliyor.
KAZA OLURSA İŞİN RENGİ DEĞİŞİYOR
Maddi cezalar işin sadece bir boyutu. Eğer sigortasız sürücü o araçla kaza yapar, yaralanır veya hayatını kaybederse, işveren 'iş kazası' yükümlülükleriyle karşı karşıya kalıyor. Tüm tedavi masrafları, tazminatlar ve hukuki sorumluluk, aracı kullandıran ruhsat sahibine rücu ediliyor.
KİRALIK ARAÇLARDA DURUM FARKLI
Bu riskten korunmanın yasal yolları da var. Eğer araç kiralıksa ve taraflar arasında yazılı bir kira sözleşmesi bulunuyorsa, sorumluluk aracı kiralayan firmaya veya şahsa geçiyor. Kiralayan kişi, şoförünü sigortalamakla yükümlü olduğu için araç sahibine (Renta Car firmasına vs.) ceza kesilmiyor. Uzmanlar, şirket araçlarının 'emanet' usulüyle sigortasız kişilere kullandırılmaması konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.