'Soğuk hava insanı hasta eder' inancı, nesillerdir dilden dile dolaşan bir efsane olarak kabul görüyor. Islak saçla dışarı çıkmak veya serin odada uyumak çoğu zaman gribin ana nedeni olarak gösterilir. Ancak modern tıp, bu sürecin sadece 'üşümekle' açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Westminster Üniversitesi'nden gelen son veriler, hastalığın mekanizmasının sanılandan çok daha farklı işlediğini gösteriyor.
HASTALIĞIN GERÇEK SEBEBİ VİRÜSLER
Westminster Üniversitesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü'nden Kıdemli Öğretim Üyesi Manal Muhammed, yaygın inanışı bilimsel verilerle çürüttü. Muhammed'e göre soğuk hava tek başına hastalık yapıcı bir etkiye sahip değil.
Grip ve soğuk algınlığının temel nedeni hava durumu değil, virüslerdir. Rinovirüsler ve influenza gibi patojenler, sıcaklıktan bağımsız olarak solunum yoluyla ya da temasla bulaşıyor. Yani virüsle temas etmediğiniz sürece, sadece soğuk havaya maruz kalarak hasta olmak biyolojik olarak mümkün görünmüyor.
SOĞUK VE KURU HAVA VİRÜSÜ GÜÇLENDİRİYOR
Hastalıkların kışın artmasının ardındaki teknik neden ise virüslerin çevresel koşullara verdiği tepkide gizli. Araştırmalar, soğuk ve özellikle kuru havanın virüslerin hayatta kalma süresini uzattığını belgeliyor.
Kışın nem oranının düşmesiyle birlikte, öksürük veya konuşma sırasında havaya saçılan damlacıklar hızla buharlaşıyor. Bu durum, virüs taşıyan parçacıkların havada daha uzun süre asılı kalmasına neden oluyor. Kuru havada asılı kalan bu partiküller, bulaş riskini artırıyor.
VÜCUT DİRENCİ NEDEN DÜŞÜYOR?
Soğuk havanın dolaylı etkisi ise insan fizyolojisi üzerinde görülüyor. Soğuk hava solunduğunda burun ve solunum yollarının iç sıcaklığı düşüyor. Bu durum damarların daralmasına, tıp literatüründeki adıyla 'vazokonstriksiyon' olayına neden oluyor.
Damarların büzüşmesiyle kan akışı azalıyor ve burna ulaşan bağışıklık hücrelerinin sayısı düşüyor. Yerel savunma mekanizmasının zayıflaması, virüslerin vücuda girişini kolaylaştırıyor. Özellikle astım ve alerjik rinit hastalarında bu süreç savunma sistemini daha fazla baskılıyor.
KAPALI MEKANLAR VE DAVRANIŞSAL FAKTÖRLER
Kışın artan vaka sayılarında insan davranışları da belirleyici rol oynuyor. Soğuktan kaçınmak için kapalı ve kalabalık ortamlarda daha fazla vakit geçirilmesi, virüslerin yayılması için ideal bir zemin hazırlıyor.
Güneş ışığından yeterince faydalanılamaması D vitamini eksikliğine yol açarken, ısıtma sistemlerinin ortamı kurutması burun mukozasının doğal bariyerini zayıflatıyor. Uzmanlar, hastalıktan korunmak için ortamın sık sık havalandırılması ve nem dengesinin korunması gerektiğini vurguluyor.
